Farsa u Versaju

Sa stupanjem na snagu mirovnog ugovora iz Trianona Mađarska teritorija (ne uzimajući u obzir Hrvatsku koja je 1868 dobila status pridružene zemlje) sa 282 hiljadu km2 se smanjila na 93 hiljada,odnosno tačno se smanjila sa trećinom.Od tadašnjih 18 miliona samo je 7.6 miliona živela unutar novih granica.1.6 miliona Mađara je pripalo Rumuniji,milijun Čehoslovačkoj,pola milijuna njih je postao državljanin SHS kraljevstva.

Etnografska mapa Mađarske na osnovu gustine naseljenosti (bez Hrvatske),Pal Teleki,1920. hrvatski    mađarski    nemački    rumunski    rusinski    srpski    slovački

       Povod za oduzimanje teritorija je bila,da će ovako nastati pravedne granice u pogledu nacionalne raspodele.Ali već i iz pređašnjih podataka se moglo videt da stvaranje nacionalnih država je bio samo izgovor.U stvari,u nadi za evropsko autokratiju,francuskim liderima je bilo važno rasparčavanje Austro-Ugarske kao konkurenta,i isto tako,darežljivo nagrađivanje - znači zaduženje -rumunske,čehoslovačke i srpske države.
      Dalji dokazi za prekoračenje nacionalnih principa su,da na pariskoj konferenciji pobednika,mađarski argumenti u suštini nisu bili ni saslušani.A delegacija je tražila samo,da u spornim delovima zemlje da se raspišu referendumi,i da se uzme u obzir mišljenje onih koji tamo žive prilikom utvrđivanje sudbine teritorija.Ovakvi predlozi (ako su i ikad bili saslušani od nekih)opet i opet bili su pod divljem otporu :ili od strane političara antanta ili od lidera država koje su dobile odsečene teritorije..Grof Albert Aponji,vođa mađarske delegacije kasnije se ovako izjašnjavao o pariskoj misiji:"Preživeli smo izuzetno teške dane,bili smo brižljivo izolirani sa neproboljivom kordonom od svakog doticaja,od mogućnosti prikazivanja svojih argumenata,čak, i od privatnih razgovora kojim bismo mogli ostvariti naše istine."

Krajnje odluke o tačnom sadržaju mirovnih sporazuma,o promeni granica i drugim,uglavnom kaznenim odredbama je donet od strane četiri pobedničkih antantskih velesila,takozvanih "četiri velikih":Žorž Klemenso francuski,David Lojd Đžorđž britanski,Vitorio Orlando italijanski premijer i Vudro Vilson američki predsednik.Na odluke o Mađarskoj je još imao pravo prigovora Rumunija i dve novonastale državne tvorevine:Čehoslovakija i kraljevina SHS (tojest kasnija Jugoslavija).
    Ugovor je potpisao sa mađarske strane Agošt Bernard ministar socijalnih pitanja i rada i Alfred Lazar Drase vanredni amabasador i opunomoćeni ministar.

*

To je danas već više puta dokazano da,odluka u vezi Mađarske na pariskom savetovanju je baziran na mnoštvo laži.Naconalni-geografski podaci uzeti u obzir su jednostavni falsifikati.One su u skladu sa stvarnošću samo u tome da je u Mađarskoj pre I.svetskog rata srazmer krajeva sa nemađarskim stanpvništvom bio velik - ali nije bilo ni blizu ta veličina sa gubitkom teritorije zemlje!Na značaljnim delovima oduzetih teritorija mađari su bili u većini.Gde su Mađari stvarno bili u manjini,ni tamo nije značila da važi Slovačka,Rumunska,Srpska,Hrvatska ili Slovenska većina.Na primer na Karpatalju (karpatski deo današnje Ukrajne) sa žiteljima Rusinima(Karpatoukrajincima) nastaljuljuća Čehoslovačka na osnovu principa narodnosti (na koju se pozivalo) nije imao više prava nego Mađarska.Ni u Erdelju (Transilvanija) nije bilo samo Mađara(Sekelja) i Rumuna,nego u mnogim mestima Nemci su bili najbroljniji,kao u i Banšagu (Banatu) na primer.U ovom delu zemlje je nastala naročito "interesantna" situacija.Naima,ovo područje je bila najrodnija za pšenicu,i zbog toga i Rumunija i Srbija je polagala pravo na istog.Situacija je postala sve više napeta,i oružani konflikt između dve zemlje je zaustavila intervencija francuske vojske.Posle ovog Klemenso francuski premijer je predložio prestanak spora,i da se odluči održavanjem narodnog referenduma o pripadanju pordučja.Ovo je stvarno izmirila prepirke:Srpska i Rumunska država se brzo sporazumela,podelili su između sebe Banšag.Znali su,da narodni referendum na području sa 75% većinom Nemaca i Mađara nikome ne bi doneli povoljan rezultat.

      Srpski,rumunski,slovački i češki diplomate često su davali lažne podatke čak i velikim silama,što je bilo važno naročito u pogledu Britanaca.(Velika Britanija je bila zainteresovan u Evropskom miru,zbog toga se zalagala za granice koje su neprigovorljive iz pogleda nacionalnih,i s tim smanji napetost između Mađarske i njegovih suseda.).Lojd Đžorđž Britanski premijer kasnije,1928 je izjavio:"Sva ona dokumenta,koje su na mirovnom pregovorima dati od strane određenih saveznika naših,bili su lažni i zabludni.Mi smo odlučivali na osnovu falsifikata."

      Mađarska država je na kraju prihvatila nove granice u veri,da će kasnije biti mogućnost za njihove promene mirnim putem.Naime Aleksandre Milerand,predsednik saveta ambasadora 6.maja 1920 u ime konferencije obećala je mađarskoj delegaciji:"Ako bi se prilikom uviđaja na licu mesta pojavi se potreba,da se promene granice ustanovljene u ugovoru,i ako komiteti za ustanovljanje granica nađu,da pogodbe ugovora sadržavalju neku nepravdu,Mađarska zbog toga može uložiti utok.Savezne i pridružene sile se slažu u tome da,Narodni savez stoji na raspolaganju zainteresovanih stranaka u pravcu,da se priljateljskim regulisanjem ispravljivanje granice moglo biti izvodljivo."Ovo izloženje sadržava i ugovor koji je potpisan mesec kasnije.Kasnije jedno pismo koja je dospela u javnost svedoči o tome,da je savez ambasadora još na dan Milerandovih obećanja uputio Narodni savez,da ne čačka nove granice Mađarske.

*

     U mirovnom ugovoru velike sile su priznale stolećima nedostajajući nezavisnost Mađarske,ali istovremeno i zabranili,da se odrekne toga.S ovim prvenstveno su hteli sprečiti da nastane neki savez sličan Austrougarskoj monarhiji.Ovako nije uništena samo ekonomija Karpatskog basena već je onemogućeno i dalja saradnja Mađarske i Austrije.Ovo je potpuno odgovaralo interesima Francuske koja je težila za ulogom jedine velike sile u Evropi.(Mora se dodati da tadašnje austrijske vođe težile su ne sa Mađarskom,već sa Nemačkom da ujedine zemlju,međutim zapadne sile su i to zabranili.)
      Pored gubitka teritorija i stanovništva i obaveza finansijske naknade šteta,Mađarska je trebala da računa i sa drugim štetama uzrokovan od strane novih granica.Zemlja je izgubila zajedno sa teritorijama 4/5 rudnika železa i uglja,2/3 oranica i domaćih životinja,sve glavne pruge (bilo je i slučaja da su granice bile preinačene samo da bi mađarska željeznica bila što više nepotpuna),i sva željeznička kola koja su bile u dobrom stanju trebalo je predati susednim zemljama.
      Pored ovih,Mađarskoj je bilo zabranjeno da drži veću armiju od 35 hiljadu vojnika (nasuprot 280 hiljadu rumunskih,184 hiljada srpsko-hrvatskih-slovenskih i 162 hiljada čehoslovačkih vojnika),dunavsku armiju je trebalo predat,bilo je zabranjeno izgradnja vojne avijacije.

      Pored mirovnih ugovora potpisani su ugovori o zaštiti nacionalnih manjina kako pobedničke,tako i poražene države.Susedne zemlje,međutim,uspeli su da izigraju ove uredbe ili da ih ne uzimu u obzir.Od stanovništva mađarske nacionalnost oduzeli su fabrike,prodavnice,zemlju,skoro potpuno učinili nedostižnom državnu službu i pravo glasa,zabranili su bilo kakvu upotrebu manjinskih jezika,zatvorili su mađarske škole,nacionalizovali su mađarske crkvene posede.Ova situacija nije poboljšana ni do dana današnjeg.Pored zvaničnih zabrana još je uvek na dnevnom redu "Marš Mađaru odavde!" i slični uzvici,kao i izjave tipa "U ovoj prodavnici ne poslužujemo Mađare!",kao i uznemiravanje mađarskih nacionalnih praznika.

...Stvarno smo malo preterali.”